آمار توصیفی

آمار چیست ؟

واژهء Statistics که به معنای علم آمار است با واژه های state (دولت،دولتی) و statist (دولتمرد، سیاستمدار که به معنای آمارگیر نیز بکار می رود) هم خانواده است. علت این امر آن است که دولت ها می خواستند از امکانات انسانی و مالی قلمرو حکومت خود آگاه شوند( مثلا ًً می خواستند بدانند جمعیت کشور چند نفر است؟ چه ترکیبی دارد؟ چه تعداد از آنها استعداد سپاهی شدن را دارند؟ و...)

برای بدست آوردن این آگاهی ها با روش هایی که امروزه بسیار ابتدایی به نظر می رسد به آمارگیری می پرداختند. بدین گونه تصور می شد که علم آمار فقط در دستگاه دولت مصرف دارد. بعدها معلوم شد که آمار دانشی است که افراد و سازمانهای غیردولتی نیز می توانند از آن بهره برداری کنند.

در قرن 17 رواج قمار در میان شاهزادگان و سلاطین اروپا، موجب پیدایش و رشد تئوری احتمالات شد، زیرا آنان با به خدمت گرفتن ریاضیدان هایی مانند پاسکال، نیوتن، لایپنیتز، فرما و برنولی در شناخت قوانین قمار بسیار کوشیدند.

از حدود صد سال پیش، آماردانان به توسعه روش هایی همت گماشتند که امروزه «علم آمار استنباطی» نامیده اند.

اهدف علم آمار

هدف اول: توصیف ساده، روشن و قابل فهم مشاهده ها که معمولا ً در نمونه مناسبی از جامعه صورت می گیرد.

هدف دوم: تعمیم نتایج مشاهده های فوق به جامعه ای که نمونه از آن برگرفته شده است.

اما سه مبحث اصلی علم آمار عبارتند از:

1- آمار توصیفی، ویژگی های کلی تعدادی از داده ها را ( که معمولا ًبه نمونه تعلق دارند) در قالب یک عدد بیان می کند مثلا ً در یک نمونه تصادفی 50تایی از دانشجویان یک دانشگاه قدها را اندازه می گیرد و میانگین آن 50 داده را (که مثلا ًً 168 سانتی متر است) به دست می آورد. آمار توصیفی به هدف اول بررسی های آماری خدمت می کند.

2- آمار استنباطی، بر اساس ویژگیهای مشاهده شده شده در نمونه، ویژگی های جامعه را برآورد می کند مثلا ً چون میانگین قد یک نمونه 50 تائی از دانشجویان 168 سانتی متر است گفته می شود که میانگین قد جامعه دانشجویان 168 سانتی متر است این کار یک «برآورد نقطه ای» است که به آن خیلی کم می توان اطمینان داشت ( مثلا ً 1% یا کمتر) و یا گفته می شود که میانگین قد جامعه دانشجویان بین 164 تا 172 سانتی متر است . این کار یک «برآورد فاصله ای» است که به آن بیشتر می توان اطمینان کرد(مثلا ً90%). آمار استنباطی هدف دوم بررسی های آماری را تامین می کند.

3- احتمالات، که خطای برآورد های آمار استنباطی را اندازه می گیرد. مثلا ً معلوم می کند به این استنباط که میانگین قد جامعه دانشجویان در فاصله 164 تا 172 سانتی متر است، 90 % می توان اعتماد کرد به عبارت دیگر، این برآورد با 90% اطمینان و 10% خطا همراه است.

بنابراین با توجه به توضیحات مذکور آمار توصیفی ، احتمالات و آمار استنباطی سه مبحث مستقل از یکدیگر نیستند.

کاربرد علم آمار

در مبحث تاریخچه پیدایش علم آمارگفتیم که در گذشته فقط دولت ها، آن هم به صورت بسیار ابتدایی ، از علم آمار استفاده می کردند. با گذشت زمان روش های آماری تکوین و تکامل پیدا کردند و علم آمار، بویژه آماراستنباطی، به عنوان یک شیوه قدرتمند مورد تایید قرار گرفت. نتایج بسیاری از بررسی های علمی با بهره گیری از آمار استنباطی بدست آمده است.

امروزه به جرأت میتوان گفت که بی مساعدت و همراهی علم آمار انجام  هر گونه تحقیق علمی ناممکن یا دست کم بسیار دشوار خواهد بود. به طور کلی هرجا که اثبات صحت ادعا یا فرضیه ای مورد نظر است، آمار حضوری فعال و تعیین کننده دارد.

کرک، آماردان های امروزی را به چهار دسته تقسیم می کند:

دسته اول، کسانی هستند برای آنها مطالبی که جنبه آماری دارند، قابل فهم است. دسته دوم، کسانی که می توانند روشهای آماری بکار ببرند ونتایج به دست آمده را تفسیر کنند.

دسته سوم، آماردان هایی هستند که دیگران را در بکار بستن روشهای آماری در زمینه های خاص یاری می دهند. و دسته چهارم، آمار- ریاضیدان هایی هستند که روش های آماری را توسعه می دهند ، روش های بدیع پدید می آورند یا ویژگی های نوین روشهای گذشته را کشف می کنند.

نویسنده : دانشجویان کارشناسی علوم تربیتی : ۱۱:٤٢ ‎ق.ظ ; چهارشنبه ۱۱ آبان ،۱۳٩٠
Comments نظرات () لینک دائم